Lupos Dış Ticaret
Çin’den elektrik malzemesi getirmek, Türk firmaları için ciddi maliyet avantajı sunabilir. Ancak bu süreç basit bir satın alma veya navlun organizasyonu değildir. Elektrik ürünleri; doğru GTİP sınıflandırması, CE teknik uygunluğu, TAREKS denetimi, gümrük kıymet kontrolü ve Ticaret Bakanlığı mevzuatı kapsamında yüksek riskli ürün grupları arasındadır.
Çin’den elektrik malzemesi ithalatı sürecinde tek bir teknik hata; konteyner gecikmesine, laboratuvar testine, ek vergiye, para cezasına veya ürünün piyasaya arzının tamamen engellenmesine neden olabilir. Karlı bir ithalat ancak mevzuat ve risk yönetimi doğru kurgulanırsa mümkündür.
Elektrik Malzemesi Kapsamına Hangi Ürünler Girer?
Elektrik malzemesi geniş bir ürün grubunu ifade eder ve her ürünün ithalat yükümlülüğü farklıdır.
- Alçak gerilim kabloları ve enerji kabloları
- Anahtar, priz ve otomatik sigortalar
- Dağıtım panoları ve elektrik panoları
- LED aydınlatma armatürleri ve sürücüler
- Transformatörler ve güç kaynakları
- Kontaktörler ve endüstriyel kontrol ekipmanları
- İnverter ve güneş enerjisi elektrik bileşenleri
Basit bir priz ile endüstriyel bir inverter aynı fasıl altında yer alabilir; ancak GTİP alt pozisyonu, vergi oranı ve TAREKS kapsamı tamamen farklı olabilir. Bu nedenle teknik sınıflandırma kritik öneme sahiptir.
Çin’den Elektrik Malzemesi Getirirken Temel Mevzuat Başlıkları
1. Doğru GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) Belirleme
Her elektrik ürünü doğru GTİP kodu ile beyan edilmelidir. GTİP; uygulanacak gümrük vergisini, varsa ilave gümrük vergisini, ek mali yükümlülükleri ve TAREKS kontrolüne tabi olup olmadığını belirler.
Yanlış GTİP beyanı şu riskleri doğurur:
- Geriye dönük vergi tahakkuku
- İdari para cezaları
- Gümrükte bekleme ve kırmızı hat incelemesi
- Kaçakçılık iddiası riski
- Eşyaya el koyma
GTİP tespiti; ürünün teknik datasheet’i, voltaj aralığı, iç yapısı ve kullanım amacı üzerinden yapılmalıdır. Tedarikçinin faturada yazdığı tanım esas alınarak beyan yapılması ciddi risktir.
2. CE Uygunluğu ve Teknik Dosya Kontrolü
Türkiye’de piyasaya arz edilecek elektrik ürünlerinin büyük bölümü CE işareti taşımak zorundadır. En sık karşılaşılan mevzuat başlıkları:
- Alçak Gerilim Direktifi (LVD)
- Elektromanyetik Uyumluluk (EMC)
- RoHS
- Makine Emniyeti (ürün kapsamına göre)
- Telsiz Ekipmanları Direktifi (kablosuz ürünlerde)
CE logosunun ürün üzerinde bulunması tek başına yeterli değildir. Gümrük ve TAREKS sürecinde aşağıdaki belgeler incelenir:
- Uygunluk Beyanı (DoC)
- Akredite laboratuvardan test raporları
- Teknik dosya
- Risk analizi
- Ürün ve ambalaj üzerindeki işaretlemelerin mevzuata uygunluğu
Sahte veya geçersiz CE belgeleri, Çin’den elektrik malzemesi getirmek isteyen firmaların en sık karşılaştığı blokaj nedenidir.
3. TAREKS Denetimleri
Birçok elektrik ürünü TAREKS sistemi üzerinden ürün güvenliği denetimine tabidir. Başvuru sonrasında sistem risk analizi yapar ve dosya incelemesi veya fiziki denetim kararı verir.
TAREKS kapsamında:
- Evrak üzerinden onay verilebilir
- Fiziki muayene yapılabilir
- Numune alınıp laboratuvar testine gönderilebilir
TAREKS olumsuz sonuçlanırsa ürün Türkiye’de serbest dolaşıma giremez. Çoğu durumda yeniden ihracat veya imha gündeme gelir.
Çin Taraflı Tedarikçi Riskleri
Çin’den elektrik malzemesi ithalatında en büyük finansal kayıplar, ürün Türkiye’ye gelmeden önce başlar.
- Üretici gibi davranan ticaret firmaları
- Saf bakır yerine CCA (bakır kaplı alüminyum) kullanımı
- Onaylanan numune ile seri üretim arasında kalite farkı
- Sahte test raporları
- Yetkisiz CE işaret kullanımı
Konteyner yola çıktıktan sonra teknik uygunsuzluğu düzeltmek çoğu zaman mümkün değildir. Bu nedenle sevkiyat öncesi fabrika ve üretim doğrulaması zorunludur.
Gümrük Kıymet Riski ve Vergi Kontrolleri
Gümrük idareleri, özellikle piyasa ortalamasının altında beyan edilen elektrik ürünlerinde kıymet araştırması yapabilir.
Risk oluşturan durumlar:
- Gerçekçi olmayan düşük birim fiyat
- Proforma ve ticari fatura tutarsızlığı
- Ödeme kayıtlarının eksikliği
- İlişkili firma işlemleri
Kıymetin düşük bulunduğu durumlarda gümrük vergileri ve KDV yeniden hesaplanır, ceza uygulanabilir ve sonradan kontrol süreci başlatılabilir.
Lojistik ve Gümrük Sürecinin Planlanması
Elektrik malzemeleri genellikle konteyner bazlı (FCL) ithal edilir. Yükleme planı, ambalaj dayanımı ve nem kontrolü özellikle kablo ve elektronik ürünlerde önemlidir.
- Konşimento açıklaması ile GTİP uyumu
- Doğru brüt ve net ağırlık beyanı
- Nakliyat sigortası
- Varıştan önce eksiksiz gümrük evrak hazırlığı
- Olası muayene senaryolarına hazırlık
Gümrük hazırlığı gemi limana yanaştığında değil, Çin’de yükleme öncesinde başlar.
Çin’den Elektrik Malzemesi Getirmek Karlı mı?
Evet, ancak yalnızca doğru yapılandırılmış bir ithalat operasyonu ile. Vergi hesaplaması, GTİP doğruluğu, CE uygunluğu ve tedarikçi güvenilirliği birlikte yönetilmelidir.
Aksi durumda:
- Ürün gümrükte bekler
- Laboratuvar testine girer
- Ek vergi ve ceza doğar
- Ürün piyasaya arz edilemez
Karlılık; maliyet avantajından değil, risklerin kontrol altına alınmasından doğar.
Sık Sorulan Sorular – Çin’den Elektrik Malzemesi Getirmek
Çin’den elektrik malzemesi getirmek için CE zorunlu mu?
Çoğu elektrik ürünü için CE işareti ve ilgili teknik dosya zorunludur. Ürünün teknik özelliklerine göre hangi direktiflerin uygulanacağı belirlenir.
Tüm elektrik ürünleri TAREKS’e tabi midir?
Hayır. Ancak birçok ürün GTİP bazında TAREKS kapsamına girer. Ürün bazlı değerlendirme yapılmalıdır.
Çinli tedarikçinin gönderdiği CE belgelerine güvenilebilir mi?
Belgeler mutlaka doğrulanmalıdır. Akreditasyon, test kapsamı ve ürün modeli eşleşmesi kontrol edilmeden işlem yapılmamalıdır.
TAREKS olumsuz sonuçlanırsa ne olur?
Ürün serbest dolaşıma giremez. Genellikle yeniden ihracat veya imha seçenekleri gündeme gelir.
Sadece gümrük müşaviri ile çalışmak yeterli midir?
Gümrük müşaviri beyan aşamasında devreye girer. Üretim kalitesi, teknik dosya doğruluğu ve sevkiyat öncesi risk kontrolü Çin tarafında yönetilmelidir.
En büyük risk nedir?
Yanlış GTİP, geçersiz CE belgeleri, malzeme kalitesi düşürme ve düşük kıymet beyanı; Çin’den elektrik malzemesi ithalatında en yüksek finansal risklerdir.
