Lupos Dış Ticaret
Küresel fotovoltaik modül fiyatları tarihi seviyelere kadar düşmüş durumdadır ve bazı fabrikalarda fiyatlar watt başına 0.10–0.12 dolar seviyesine kadar gerilemiştir. Ancak Türkiye’de ithalat yapan firmalar için asıl zorluk artık ucuz panel bulmak değildir. Asıl zorluk, gümrük cezaları, anti-damping vergileri veya ürün güvenliği reddi ile karşılaşmadan ithalat sürecini yönetebilmektir.
Türkiye’ye güneş paneli ithalatı; GTİP sınıflandırması, anti-damping uygulamaları, gözetim fiyatları, TAREKS uygunluk kontrolleri, CE teknik dosya incelemeleri, gümrük kıymet denetimleri ve Ticaret Bakanlığı incelemelerinin birleşiminden oluşan karmaşık bir süreçtir. Tek bir konteyner sevkiyatında bile birden fazla düzenleyici kontrol noktası bulunur. Bu aşamalardan herhangi birinde yapılan hata, projenin kârlılığını tamamen ortadan kaldırabilir.
Fotovoltaik modül ithalatı planlayan firmaların bu süreci basit bir satın alma işlemi olarak değil, düzenlemelere tabi bir dış ticaret operasyonu olarak ele alması gerekir. Çin’den ithalat danışmanlığı, doğru GTİP sınıflandırması, mevzuat uyumu, tedarikçi doğrulaması ve gümrük risk yönetiminin sevkiyat Türkiye’ye ulaşmadan önce doğru şekilde planlanmasına yardımcı olur.
EPC yüklenicileri, sanayi tesisleri, enerji yatırımcıları ve güneş ekipmanı dağıtıcıları için güneş paneli ithalatı yalnızca bir satın alma süreci değildir. Sözleşme imzalanmadan önce planlanması gereken bir mevzuat ve operasyon yönetimi sürecidir.
Sözleşme Öncesi Doğru GTİP Sınıflandırması
Güneş panelleri genellikle GTİP 8541.43 kodu altında sınıflandırılır. Bu kod, modül veya panel halinde birleştirilmiş fotovoltaik hücreleri kapsar. Ancak ithalat sevkiyatları çoğu zaman yalnızca panellerden oluşmaz. Güneş enerjisi sistemleri genellikle farklı bileşenleri birlikte içerir.
- Fotovoltaik modüller veya paneller
- İnverter ve elektrik kontrol ekipmanları
- Montaj sistemleri ve taşıyıcı yapılar
- Junction box ve bağlantı ekipmanları
- Kablo ve elektrik aksesuarları
Bu bileşenlerin her biri farklı GTİP kodları altında değerlendirilebilir. Türk gümrük idareleri, tedarikçinin faturasında yer alan HS kodunu doğrudan kabul etmez. Sınıflandırma, ürünün teknik özelliklerine ve Türk Gümrük Tarife Cetveli’ne göre yapılır.
Yanlış GTİP sınıflandırması, yanlış vergi hesaplamalarına ve sonrasında geriye dönük vergi tahakkuklarına neden olabilir. Vergi oranları ürün sınıflandırmasına, menşe ülkesine ve yürürlükteki İthalat Rejimi Kararı’na bağlı olduğundan, proforma fatura onaylanmadan önce GTİP doğrulaması yapılmalıdır.
Anti-Damping Vergileri ve Menşe Riski
Çin menşeli güneş panelleri, Ticaret Bakanlığı tarafından uygulanan anti-damping önlemlerine tabidir. Bu önlemler ithalat maliyetini ciddi şekilde artırabilir ve bazı durumlarda metrekare başına yaklaşık 25 dolar seviyesine ulaşabilir.
Bazı tedarikçiler bu önlemleri aşmak için sevkiyatları Vietnam, Tayland veya Malezya gibi üçüncü ülkeler üzerinden göndermeyi önerebilir. Ancak Türk makamları artık ürünlerin gerçek menşeini belirlemek için ayrıntılı incelemeler yapmaktadır.
Fotovoltaik hücrelerin Çin menşeli olduğunun tespit edilmesi halinde, sevkiyat farklı bir ülkeden gönderilmiş olsa bile anti-damping vergisi uygulanabilir. Bu nedenle ithalatçılar, üretim yerini ve hücre menşeini tedarikçi belgeleri üzerinden doğrulamak zorundadır.
Gözetim Uygulaması ve Gümrük Kıymet Riski
Güneş enerjisi ekipmanları, yoğun fiyat rekabeti nedeniyle gümrük kıymet incelemelerine de sıklıkla konu olur. Türk gümrük idareleri bu sektörde düşük fatura beyanı riskini yakından takip etmektedir.
Gözetim uygulaması kapsamında bazı ürün grupları için referans fiyatlar belirlenir. Eğer beyan edilen fatura değeri belirlenen eşik fiyatın altında kalırsa, KDV hesaplaması gerçek fatura değeri yerine gözetim değerine göre yapılabilir.
Bu durum ithalat maliyetlerini ciddi şekilde değiştirebilir. İthalatçıların beyan ettikleri fiyatın ticari olarak savunulabilir olması ve ödeme belgeleri, sözleşmeler ve tedarikçi kayıtları ile desteklenmesi gerekir.
Güneş Panellerinde TAREKS Süreci
Fotovoltaik modüller Türkiye’de teknik mevzuat kapsamında uygunluk kontrollerine tabidir. Bu kontroller çoğu durumda Risk Esaslı Ticaret Kontrol Sistemi (TAREKS) üzerinden yürütülür.
TAREKS sürecinde aşağıdaki belgeler talep edilebilir.
- CE Uygunluk Beyanı
- Akredite laboratuvar test raporları
- Teknik dosya dokümantasyonu
- Ürün etiketleme uygunluğu
- Model ve ürün tanımlama bilgileri
Sistem sevkiyatı fiziksel denetime yönlendirirse gümrük işlemleri inceleme tamamlanana kadar durdurulur. Bu süreçte liman ardiye, demuraj ve konteyner bekleme maliyetleri oluşmaya başlar.
Son düzenlemelerle birlikte belge gereklilikleri de artmıştır. Bazı denetimlerde ürünlerin antrepo içerisinde çekilmiş fotoğraflarının TAREKS sistemine yüklenmesi talep edilebilmektedir.
CE Teknik Dosya ve Belge Riski
CE işareti yalnızca ürün üzerinde bulunan bir logo değildir. Ürünün ilgili güvenlik direktiflerine uygun olduğunu gösteren kapsamlı bir teknik dokümantasyon sistemidir.
Güneş paneli ithalatında sık görülen uygunluk sorunları şunlardır:
- Tanınmayan laboratuvarlardan alınmış test raporları
- Süresi dolmuş sertifikalar
- Sevkiyat ile uyuşmayan model numaraları
- Üretici isimlerinde tutarsızlık
- Eksik risk analizi dokümantasyonu
- Tamamlanmamış teknik dosyalar
TAREKS incelemesi sırasında CE belgeleri uygun bulunmazsa sevkiyat reddedilebilir veya ileri incelemeye yönlendirilebilir. Mallar Türkiye’ye ulaştıktan sonra teknik dosya hazırlamaya çalışmak reddedilme riskini ciddi şekilde artırır.
Güneş Enerjisi Bileşenlerinde Genişleyen Ticaret Önlemleri
Mevzuat riskleri yalnızca güneş panelleri ile sınırlı değildir. Güneş modüllerinde kullanılan bazı bileşenler de ayrı ticaret önlemlerine konu olabilmektedir.
Özellikle junction box ve alüminyum çerçeve gibi parçalar farklı GTİP kodları altında değerlendirilir ve bazı durumlarda ayrı anti-damping soruşturmalarına veya ek mali yükümlülüklere tabi olabilir.
Türkiye’de montaj veya sistem kurulumu amacıyla parça bazlı ithalat yapan firmalar, her bileşenin vergi riskini ayrı ayrı analiz etmelidir.
Operasyonel ve Lojistik Riskler
Konteyner bazlı güneş paneli ithalatlarında yükleme öncesi operasyonel kontrol büyük önem taşır. Türkiye’de gümrük denetimleri sırasında rastgele numune alma ve belge kontrolü yapılabilir.
Ambalaj veya etiketleme bilgileri belgelerle uyuşmadığında denetim riski artar.
- Eksik veya yanlış model etiketleri
- Tutarsız seri numaraları
- Ürün tanımlamasını zorlaştıran ambalajlama
- Beyan edilen teknik özelliklerle uyuşmayan ürünler
Çin’de yükleme öncesi yapılan kontroller ve sevkiyat denetimleri, gümrükte yaşanabilecek uyuşmazlıkları önemli ölçüde azaltır.
2026 Yılı Finansal Uyum ve KDV Kontrolleri
2026 yılı başında yürürlüğe giren düzenlemelerle birlikte yüksek hacimli ithalat yapan firmalar için ek finansal uyum gereklilikleri ortaya çıkmıştır.
Belirli ithalat hacimlerini aşan firmaların, yeminli mali müşavir tarafından hazırlanan özel amaçlı bir rapor sunmaları gerekebilir. Bu rapor ithalat işlemlerinde uygulanan KDV ve diğer vergi unsurlarının doğru şekilde muhasebeleştirildiğini doğrulamayı amaçlar.
Gümrük beyanları ile muhasebe kayıtları arasında tutarsızlık olması durumunda vergi incelemeleri tetiklenebilir.
Mevzuata Uyum Sağlanmazsa Ne Olur?
Güneş paneli ithalatında birçok farklı kontrol mekanizması bulunur. Bu süreçlerde yaşanan hatalar yalnızca gecikmeye değil ciddi mali sonuçlara da yol açabilir.
- TAREKS reddi veya koşullu ithalat yasakları
- Ek gümrük vergileri ve anti-damping cezaları
- Liman ardiye ve demuraj maliyetleri
- EPC proje teslim tarihlerinin gecikmesi
- Sonradan gümrük incelemeleri
- Ticaret Bakanlığı piyasa gözetimi denetimleri
Yüksek değerli güneş enerjisi projelerinde bu riskler çoğu zaman ithalat işleminden beklenen kârı aşabilir.
Yapılandırılmış İthalat Yönetim Modeli
Güneş paneli ithalatının güvenli şekilde yürütülmesi için sözleşme öncesinden başlayan yapılandırılmış bir süreç gerekir.
- Tedarikçi incelemesi ve üretici doğrulaması
- Sözleşme öncesi GTİP sınıflandırma doğrulaması
- İthalat rejimi ve vergi senaryosu analizi
- Sevkiyat öncesi CE teknik dosya incelemesi
- TAREKS belge hazırlığı
- Yükleme öncesi lojistik ve denetim kontrolü
- Gümrük sonrası uyum dokümantasyonu arşivi
Bu adımların her biri, konteyner bazlı ithalatlarda düzenleyici belirsizliği ve finansal riski azaltır.
Neden Hesap Verebilir İthalat Yönetimi Gereklidir?
Türkiye’de güneş enerjisi ekipmanı ithalatında başarısızlık çoğu zaman satın alma fiyatından değil, mevzuat hazırlığının yetersiz olmasından kaynaklanır.
Lupos Dış Ticaret, Çin’den Türkiye’ye yapılan ithalat işlemlerini uçtan uca operasyonel sorumlulukla yönetir. Sürecin odağında tedarikçi doğrulaması, GTİP doğruluğu, teknik mevzuat uyumu, gümrük kıymet kontrolü ve finansal risk yönetimi yer alır.
Güneş paneli ithalatı planlayan firmalar, sevkiyata finansal olarak bağlanmadan önce mevzuat risklerini, tedarikçi güvenilirliğini ve gümrük uyumunu değerlendirmek için Lupos Dış Ticaret ile iletişime geçebilir.
EPC firmaları, dağıtıcılar ve sanayi yatırımcıları için asıl soru güneş paneli ithalatının mümkün olup olmadığı değildir. Asıl soru, sevkiyatın Türk gümrüğünden sorunsuz şekilde geçip geçmeyeceğidir.
